توصیه‌های مهم و ضروری برای صرفه‌جویی در مصرف سوخت 

موضوع: عطر منصور یکشنبه سی و یکم تیر 1386

خواستم یه خدابیامرزی برای خودم بزارم.توجه دارید که رشد مصرف بنزین در ایران چهار برابر میزان رشد مصرف بنزین دنیا است.

اگر چه یکی از موثرترین و هوشمندانه‌ترین اقدامات برای مقابله با گرانی و کاهش مصرف سوخت، به‌کارگیری اتومبیلهای کم مصرف است ولی این موضوع در بازار خودروی کشور ما به دلیل عدم تنوع محصولات موجود از کارایی چندانی برخوردار نیست و نمی‌توان آنرا به همه پیشنهاد کرد.با عمل کردن به توصیه‌های زیر متوجه خواهید شد که نسبت مسافت طی شده به سوخت مصرفی اتومبیل شما بهبود یافته و در واقع در مصرف سوخت و پرداخت هزینه مربوط به آن صرفه جویی کرده‌اید.

۱- به نرمی حرکت کنید:برای آغاز حرکت از راه افتادنهای انفجاری و سریع پرهیز کرده و این کار را با آرامش و به نرمی انجام دهید،از سوی دیگر با توجه به احاطه بر ترافیک مسیر،سرعت خود را طوری تنظیم نمایید که برای توقف کردن مجبور به ترمز کردن ناگهانی و توقف سریع نباشد.

۲- سرویسهای رایج خودرو را به موقع انجام دهید:فیلترهای کثیف هوا و روغن،شمعهای فرسوده،غفلت در تعویض روغن،تنظیم نبودن زاویه دلکو،ساییدگی و خوردگی پلاتین دلکو مهمترین عوامل افزایش مصرف سوخت و آلودگی هوا هستند.با طی هر ۵۰۰۰ کیلومتر مسافت اقدام به تعویض روغن و فیلترهای هوا و روغن نمایید.

۳- میزان فرمان و تنظیم باد تایرها را فراموش نکنید:کمبود یا ازدیاد فشار باد تایرها نه تنها خطرناک است بلکه به دلیل خوردگی سریع آنها،هزینه گزافی را هم به دنبال دارد ضمناً عدم توجه به این موضوع به دلیل ایجاد فشار بیشتر بر موتور،مصرف سوخت را بالا می‌برد.میزان نبودن فرمان نیز علاوه بر آسیب رساندن به مجموعه مکانیکی فرمان و سامانه ترمز،نیروی زیادتری را به موتور وارد می‌کند.دقت در رعایت این بند،تا ده درصد از مصرف سوخت خواهد کاست.

۴- از بنزین مناسب استفاده کنید:اگر چه در ایران بنزین تنها در دو نوع سوپر و معمولی ارائه می‌شود اما بکارگیری سوخت مناسب با توجه به توصیه سازنده خودرو،شما را از پرداختهزینه اضافه بر حذر خواهد داشت بنابراین بدون دلیل نوع سوخت اتومبیل‌تان را تغییر ندهید.

۵- تهویه مطبوع (کولر) را به طور معقول بکارگیرید:همانطور که می‌دانید روشن کردن کولر خودرو تاثیر مستقیمی بر مصرف سوخت خودروی شما دارد پس با وجود هوای تازه و نسبتاً خنک این وسیله را بکار نگیرید.در روزهای گرم،در سایه پارک کنید و قبل از حرکت با گشودن درهای اتومبیل یا پایین آوردن شیشه‌ها برای چند دقیقه هوای گرم درون اتاق را تخلیه کنید.

۶- بار اضافی حمل نکنید:بدون جهت درون صندوق اتومبیل خود،وسایل غیر ضروری را جای ندهید چرا که هر گونه اضافه بار موجب بالا رفتن مصرف و سوخت می‌گردد.در همین ارتباط پیشنهاد می‌کنیم حتی از نصب بدون علت باربند خودداری نمایید تا بی‌جهت ضریب پسای بدنه و در نتیجه مصرف سوخت افزایش نیابد.

۷- وارد ترافیک نشوید:راه‌بندانهایی که با توقفهای پی‌درپی همراه هستند،مصرف سوخت را به شدت بالا می‌برند.بنابراین تا جایی که می‌توانید طوری برنامه‌ریزی کنید که در اوج ترافیک حضور نداشته باشید و یا از مسیرهای کم ترددتر رفت و آمد نمایید.چنانچه در یک ترافیک سنگین گرفتار شدید در فواصل توقفهای طولانی موتور را خاموش کرده و برای حرکت دوباره استارت بزنید.

۸- هوشمندانه رانندگی کنید:در گام نخست از سرعت اتومبیل بکاهید زیرا حرکت با سرعت حدود ۱۰۵ کیلومتر در ساعت،مصرف سوختی ۱۵ درصد بیشتر از حرکت با تندی حوالی ۹۰ کیلومتر بر ساعت را به دنبال دارد و چنانچه تندی خودروی شما به نزدیکی ۱۲۰ کیلومتر بر ساعت برسد،این رقم تا ۲۵ درصد افزایش می‌یابد.قدم بعدی حرکت با سعت ثابت است یعنی باید سعی کنید از کم و زیاد کردن بی‌رویه و بدون علت سرعت پرهیز کنید.در آخرین مرحله نیز تعویض به موقع دنده را گوشزد می‌کنیم.از بالا بردن دور موتور تا حد نهایت و تعویض دنده اجتناب نمایید چرا که در شرایط عادی با این عمل از شتاب بدست آمده هیچ نفعی نمی‌برید و فقط پائین رفتن شاخص سوخت شما شتاب مثبت پیدا می‌کند!

۹- با برنامه ریزی از منزل خارج شوید:سفرهای کوتاه را بدون اتومبیل انجام دهید و تا حد ممکن انجام چند کار را در یک سفر برنامه ریزی کنید.برای مثال سرزدن به خشکشویی،سوختگیری یا مواردی از این دست را در مسیر برگشت از محل کار انجام دهید.

کاهش مصرف سوخت در اتومبیل‌های آینده 

موضوع: عطر منصور جمعه بیست و نهم تیر 1386

پارلمان اتحادیه اروپا همواره با تصویب قانون‌های زیست ‌محیطی،خودروسازان را به سوی ساخت اتومبیل‌های هیبریدی نیز رانده است.هم‌اکنون خودروسازان اروپایی در نبرد با پارلمان اتحادیه اروپا،به قانونی تن در داده‌اند که می‌گوید مصرف اتومبیل‌هایی که در اروپا به فروش می‌رسند باید دست کم ۱۷ کیلومتر بر هر لیتر باشد.اما پذیرش این قانون برای همه خودروسازان آسان نیست.

در میان خودروسازان،بسیاری پیش از این،به کار ساخت خودروهای کم مصرف روی آورده‌اند.ب ام‌و نیز باید از سال ۲۰۰۸ به بعد اتومبیل‌هایی با مصرف سوخت دست کم ۱۷ کیلومتر بر هر لیتر را در اتحادیه اروپا به فروش رساند.این کار برای خودروسازی که بیشتر در اندیشه ساخت اتومبیل‌هایی پرتوان و با دینامیک رانندگی بالا بوده،کار چندان آسانی نیست.با این حال کارشناسان و مهندسان این کمپانی برای دستیابی به مصرف سوختی پایین تر،ایده‌ای نو بسیاری را بررسی نموده‌اند.یکی از این ایده‌ها،به‌کارگیری بهینه ژنراتور اتومبیل است.

از آنجا که دینام یا ژنراتور اتومبیل همواره در حال شارژ باطری است،این کار خود به‌گونه‌ای هدر دادن انرژی به شمار می‌آید.مهندسان ب ام‌و برای صرفه‌جویی در سوخت،سیستمی را طراحی نموده‌اند که همواره میزان شارژ باطری را تحت کنترل دارد.بدین روی این سیستم تنها در زمانی که راننده پای خود را از روی پدال گاز برمی‌دارد ژنراتور را برای شارژ باطری وارد مدار می‌سازد.در عوض این سیستم در این هنگام با نیروی بیشتری به شارژ باطری پرداخته و در هنگام شتاب گیری دوباره از مدار خارج می‌شود.این سیستم که از سال آینده در همه مدل‌های ب‌ ام‌و به کار گرفته خواهد شد،مصرف سوخت را 3 درصد کاهش می‌دهد.در کنار این سیستم فن‌آوری دیگری به‌نام استارت استاپ اتوماتیک نیز به کار گرفته خواهد شد(در برخی از مدل‌ها).کارکرد این سیستم بدین گونه است که در هنگامی که اتومبیل در پشت چرهغ قرمز می‌ایستد،موتور آن خاموش شده و با وارد آوردن فشار بر روی پدال گاز دوباره روشن می‌شود.با بکارگیری سیستم فوق،مصرف سوخت اتومبیل تا 5 درصد کاهش می‌یابد و بکارگیری هر دو سیستم نام برده با هم نیز مصرف سوخت را تا 8 درصد کاهش می‌دهد.از سوی دیگر مهندسان طراح بدنه اتومبیل نیز برای کاهش مصرف سوخت،در اندیشه ساخت پوششهای پلاستیکی برای کف و پایین‌تر آوردن وزن اتومبیل‌های ب ام‌و هستند.

گروه دیگری نیز بر روی فلاپ‌هایی کار می‌کند که در هنگام سرد بودن موتور،جلو پنجره اتومبیل را کاملاً می‌پوشانند.این کار هم ضریب آیرودینامیک اتومبیل را پایین‌تر می‌اورد و هم موجب زودتر گرم شدن موتور می‌شود.موتور گرم نیز سوخت کمتری نسبت به یک پیشرانه سرد مصرف می‌کند.از سوی دیگر هر چه ضریب آیرودینامیک بدنه یک اتومبیل پایین‌تر باشد،مصرف سوخت کمتر می‌شود.

از آنجا که ب ام‌و همچنان در پی ساختن پیشرانه‌هایی پرتوان و البته کم‌مصرف است،فن‌آوری‌های جدید دیگری را نیز در موتورهای مدرن خود به‌کار خواهد بست.یکی از این فن‌آوری‌ها،پاشیدن مستقیم سوخت به درون سیلندرها است.از این گذشته ب ام‌و در راستای کم‌مصرف‌تر کردن موتورهای خود بکارگیری 2 سیستم توربو،پمپ آب الکتریکی و کاتالیزورهای مدرن را نیز در دستور کار خود جای داده است.از سوی دیگر برای کاهش وزن اتومبیل،موتورهای نو ب ام‌و که از منیزیم و آلومینیم ساخته خواهند شد.

راهکار کاهش مصرف بنزین 

موضوع: عطر منصور یکشنبه دهم تیر 1386

روش تولید بنزین از نفت در كشور بازده پایینی دارد؛ زیرا در این روش اکثرا از تقطیر نفت خام (Distillation) بنزین به دست می‌آید و پالایشگاه‌های کشور، بیشتر روی روش فیزیكی برای تولید بنزین عمل می‌كنند که در این روش تنها حدود ۲۰ درصد از نفت خام به بنزین تبدیل می‌شود.

در حال حاضر پالایشگاه‌ها بنزین را از سه نوع نفت خام سبك، متوسط و سنگین تولید می‌كنند كه درصد بنزین استحصالی با روش‌های فیزیکی از این سه نوع نفت خام به ترتیب حدود ۳۳ ، ۲۴ و ۱۸ درصد است. نفت‌خام‌های ایران به دلیل عمربالای چاه‌ها به سمت نفت‌خام سنگین حركت كرده‌اند و در نتیجه فقط می‌توان حدود ۱۸ تا ۲۰ درصد از نفت خام را به بنزین تبدیل كرد. حالا بحث این است كه چطور می‌توان بازده استحصال بنزین از نفت خام سنگین را بالا برد؟

باید در كنار واردات بنزین، بودجه‌ای به توسعه پالایشگاه‌های موجود اختصاص یابد، وگرنه برای همیشه وارد‌كننده بنزین خواهیم ماند. مثلاً اگر بخواهیم واحد FCC را برای پالایشگاه شیراز بخریم، افزایش تولید بنزین را خواهیم داشت، اما باز هم مساله به طور کامل حل نشده و باید در كنار آن به تحقیقات در مورد دانش فنی فرآیند از جمله ساخت كاتالیست‌ اهمیت دهیم؛ در غیر این صورت اگر روزی به ما كاتالیست مربوطه را ندهند آن واحد هم مدت طولانی كار نخواهد كرد.
كاتالیست‌ها انواع مختلفی دارند و بسیاری از فرآیندهای پتروشیمی، پالایشی و حتی تولید پلیمر‌ها بر اساس واكنش‌های كاتالیستی به دست می‌آیند كه در حال حاضر اکثر این كاتالیست‌ها با قیمت‌های بسیار بالا به كشور وارد می‌شوند.
 اگر روی توسعه پالایشگاه‌های موجود كار شود، خیلی بهتر می‌توان از آن نتیجه گرفت؛ بدین ترتیب که اگر واحد‌های FCC و HC و Alkylation كه از واكنش‌های شیمیایی، بنزین تولید می‌كنند را احداث كنیم بر ساخت پالایشگاه‌های جدید ترجیح دارد؛ زیرا بدین ترتیب می‌توان درصد بیشتری بنزین با توجه به خوراك اولیه تولید كرد.

 در بحث فرآیند‌های شیمیایی پالایش واحدهای زیر مطرح بوده که می‌توان با تاکید براین روش‌ها میزان تولید بنزین از نفت خام را به حدود ۴۰ تا ۵۰ درصد رساند:
۱- واحد کراکینگ کاتالیستی بستر سیال (FCC)، كه اكثر پالایشگاه‌های ایران غیر از اراك و آبادان و بندر‌عباس دارای این واحد نیستند و كاتالیست آن نیز زئولیت است و از کراکینگ مازوت (یک فرآورده کم ارزش)، بنزین تولید می‌کند.
۲- واحد هیدروكركینگ (HC) كه فقط ظاهرا این واحد را در پالایشگاه تهران داریم. در این واحد تحت فشار بالای هیدروژن گازوئیل نامرغوب برج تقطیر خلاء (VGO) شكسته شده و محصولاتی مثل گازوئیل مرغوب، سوخت جت و بنزین تولید می‌شود.
۳- واحد آلکیلاسیون که سومین واحدی است كه باید درپالایشگاه‌های كشور استفاده شود.
وی توضیح داد: واحد‌های FCC و HC از فرآورده‌های سنگین استفاده می‌كردند؛ ولی واحد آلكیلاسیون از گاز‌های سبك (كه خود در واحد تقطیر یا واحد كركینگ كاتالیستی تولید می‌شوند) برای تولید بنزین مرغوب استفاده می‌كند و این واحد در اكثر پالایشگاه‌های كشوروجود ندارد. به عنوان مثال ایزو بوتان و ایزو بوتیلن اگر روی کاتالیست‌های اسیدی تركیب شوند، ایزواكتان حاصل شده که در محدوده جوش بنزین و با عدد اكتان بالاست.
 واردات سالانه بنزین كشور را حدود ۶ میلیارد دلار می‌باشد. ایران یکی از بزرگترین وارد‌كنندگان بنزین جهان است؛ اما باید دید دلایل واردات زیاد بنزین به کشور چیست؟ یكی از این دلایل تولید انبوه و بدون برنامه خودروست؛ زیرا این موضوع علاوه بر افزایش مصرف بنزین، موجب ترافیك و آلودگی هوا و مسائل جانبی دیگری هم شده است؛ بنابراین باید به شركت‌های خودرو‌ساز اعلام شود كه در حد خودرو‌های اسقاطی که از رده خارج شده و همچنین برای صادرات تولید كنند.
 دلیل ایجاد ترافیك شدید در شهرهای بزرگ با وجود سرانه زیر استاندارد جهانی خودرو در کشور، فرهنگ غلط حمل و نقل عمومی با استفاده از خودرو‌های شخصی است؛ بنابراین باید به سمت استفاده وسیع از ناوگان حمل و نقل عمومی حركت كرد كه هنوز به این مهم دست نیافته‌ایم.
 عدم خروج به موقع خودرو‌های فرسوده دلیل دیگر افزایش مصرف بنزین بوده و جایگزینی آنها با خودرو‌های نو كه مصرف بنزین كمتری دارند، در زمینه كاهش مصرف بنزین بسیار موثر است.
 از قیمت پایین بنزین كشور به عنوان چهارمین دلیل افزایش مصرف می‌توان یاد كرد. در حال حاضر قیمت بنزین از آب آشامیدنی در كشور كمتر است و این خود عامل قاچاق سوخت نیز می‌شود.
 كند بودن گازسوز كردن خودرو‌ها نیز به این مساله دامن زده كه اگر این امر با سرعت مناسبی انجام شود، قطعاً مصرف سرانه بنزین كشور كم می‌شود. در رابطه با این موضوع تاكید کشور بر روش CNG (گاز طبیعی با فشار بالا) است كه فشار مخازن گازی در این روش حدود ۲۵۰ اتمسفر است. امروزه دنیا به سوی روش ANG حركت كرده است؛ یعنی توسط كربن اكتیو، فشار را از ۲۵۰ به ۴۰ اتمسفر می‌رسانند و باعث افزایش ایمنی شده كه لازم است در این زمینه نیز در کشور فعالیت انجام شود.
بحث گوگرد در بنزین و گازوئیل از لحاظ مسائل زیست محیطی اهمیت بالایی دارد و متاسفانه این میزان گوگرد موجود در بنزین و گازوئیل كشور بسیار بالاست.
استاندارد جهانی گوگرد در سال ۱۹۹۶، ۵۰۰ ppm بوده كه در سال ۲۰۰۵ این میزان ۱۰ برابر كم شده و به ۵۰ ppm رسیده است. اكثر كشور‌های صنعتی نیز به این استاندارد رسیده‌اند و ۳۰ میلیارد دلار به این امر اختصاص داده‌اند تا در ۱۰ سال آینده این میزان گوگرد را به صفر برسانند. در كشور‌های جهان سوم مقدار گوگرد در گازوئیل خیلی بالاست به همین جهت باید روش‌های Hydrotreating یعنی تصفیه سوخت‌های نفتی با هیدروژن استفاده شود تا بتواند گوگرد گازوئیل را به استاندارد جهانی آن نزدیك كند.
 مشكل اساسی گوگرد پس از احتراق آن به وجود می‌آید. گاز دی‌اكسید گوگرد (SO۲) حاصله درهوا بالا رفته و با باران به زمین بازمی‌گردد و باران اسیدی حاصله نیز موجب تخریب جنگل‌ها، كم شدن حاصلخیزی خاك و مرگ آبزیان می‌شود؛ بنابراین برای تولید فرآورده‌های منطبق با استانداردهای زیست محیطی و كاهش میزان گوگرد باید از روش‌های تصفیه هیدروژنی استفاده كنیم و این روش به دلیل ایجاد سوخت با كیفیت بالا قطعا صرفه اقتصادی دارد.
اگر میزان گوگرد گازوییل بالا باشد موجب مسمومیت كاتالیستهای واحدهای پالایش نیز می‌شود و به دلیل این‌كه تكنولوژی ساخت اکثر کاتالیستها در كشور وجود ندارد، از لحاظ اقتصادی بسیار ضرر خواهیم كرد؛ بنابراین باید به سوی تولید این تكنولوژی نیز حركت كنیم.

با سپاس و تشکر از آقای دكترحبیب آل ابراهیم- استادیار دانشكده شیمی دانشگاه صنعتی امیركبیر.

بنزین 

موضوع: عطر منصور یکشنبه دهم تیر 1386

بنزین

برشی از نفت است که بین ۷۰ تا ۱۷۵ درجه سانتی‌گراد تقطیر می‌شود و محتوی هیدروکربورهای C₅ تا C₁₁ یا C₁₂ می‌باشد. بنزین طبیعی که حدود ۱۵% از نفت خام را تشکیل می‌دهد، در موتورهای احتراقی بکار می‌رود.

 دید کلی

سوخت‌های مایع را می‌توان از اثر هیدروژن روی زغال و مشتقات آن ، در دما و فشار زیاد بدست آورد. در این حال ، زغال خاکستری در حدود ۸ تا ۱۰ درصد وزنی از خود به جای گذارده و نفت خام ، به میزان ۷۵ درصد وزنی زغال مصرف شده است.

تاریخچه تولید بنزین

گزارش‌های ثبت شده حاکی از آن است که در سال ۱۹۲۳ ، "برجیوس" اولین بار از روش هیدروژناسیون برای تولید بنزین استفاده کرد. در آن سال ، ۳۵۰۰۰۰ تن سوخت اتومبیل از این راه تهیه شد. در ۱۹۴۴، حدود ۲۰ کارخانه برای تولید ۳.۵ میلیون‌تن سوخت مایع بکار مشغول بوده که از این مقدار ۲.۲۵ میلیون‌تن بنزین بوده است. امروزه از این روش برای تولید انواع بنزین مخصوصا بنزین هواپیما با خاصیت آرام سوزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

ویژگی‌های بنزین

ویژگی ضد ضربه یا آرام سوزی را بوسیله عدد اکتان که عبارت است از درصد ایزواکتان در مخلوطی از ایزواکتان و هپتان نرمال تعیین می‌کند. بدین منظور انفجار ناشی از مخلوطی از ایزواکتان و هپتان نرمال را در موتور استاندارد با هیدروکربور مورد نظر مقایسه می‌کنند. اجسامی با توان ضد انفجاری بیش از اکتان ، عددی بالاتر از ۱۰ را اتخاذ می‌کنند. بر حسب معمول عدد اکتان بنزین اتومبیل در حدود ۷۰ درصد و در مورد هوایپما این مقدار به ۱۳۰ می‌رسد.

خاصیت آرام سوزی با افزودن ترکیبات مختلفی از قبیل ایزواکتان ، ایزوپنتان ، اتیل بنزین و ایزوپروپیل و برای افزایش بیشتر با تترا اتیل سرب تحقق می‌یابد. ترکیب اخیر از نظر اقتصادی مقرون به صرفه بوده و از واکنش بین PbNa و کلروراتیل حاصل می‌شود. با افزودن 4 میلی لیتر از آن به یک کیلوگرم اسانس ، عدد اکتان بنزین از ۷۰ به ۸۹ می‌رسد.

از آنجا که سرب در موتور رسوب کرده و اشکلاتی را ایجار می‌کند، آنرا با مخلوطی از کلرور یا برموراتیلن مخلوط کرده تا پس از احتراق ، سرب به صورت کلرور یا برمور که جسم فراری است درآمده و همراه گازهای حاصل از احتراق از موتور خارج شود.

مزایای بنزین و سوخت‌های مایع نسبت به سوخت‌های جامد

• پس از سوختن ، خاکستر بر جا نمی‌گذارند.
• سوخت‌های مایع را می‌توان در محوطه‌ای دور از محل مصرف و به اشکال مختلف انبار کرد.

• سوخت مایع خود به خود آتش نمی‌گیرد و چنانچه فرار نباشد، در اثر ماندن فاسد نمی‌شود.
• سوخت‌های مایع ، وزنشان ۳۰% و حجمشان ۵۰% کمتر از سوخت‌های جامد با همان ارزش حرارتی است.

پالیشگاه 

موضوع: عطر منصور یکشنبه دهم تیر 1386

نگاه اجمالی

هر پالایشگاه ، دارای طرحهای تولید خاص خود است که بر اساس تجهیزات فراهم ، هزینه‌های عملیاتی و میزان تقاضا برای فراورده‌ها مشخص می‌شوند. طرح تولید بهینه برای هر پالایشگاه ، بر اساس ملاحظات اقتصادی مشخص می‌گردد و عملیات دو پالایشگاه هرگز کاملا مشابه یکدیگر نیستند.

 

فراورده‌های نفتی

درحالی‌که مصرف کننده عادی تصور می‌کند که شمار فراورده‌های نفتی نظیر بنزین ، سوخت جت ، نفت سفید و غیره محدود است، ولی بررسیهایی که موسسه نفت آمریکا ( API ) در مورد پالایشگاههای نفت و کارخانه‌های پتروشیمی انجام داده است، نشان می‌دهد که بیش از 2000 فراورده نفتی با مشخصات منحصر بفرد تولید می‌شود که در 17 گروه طبقه‌بندی می‌شوند و عبارتند از:
گازهای سوختی - گازهای مایع - انواع بنزین - سوختهای توربین گازی (جت) - نفت سفید - فراورده های میان تقطیر (سوخت دیزل و نفت کوره های سبک) - نفت کوره باقیمانده ای - روغن‌های روان‌ساز - روغن‌های سفید - فراورده های میان روغن‌های ترانسفورماتور و کابل- گریس- مومها (واکس) - آسفالتها - ککها - دوده‌ها - مواد شیمیایی ، حلالها ، متفرقه.
معمولا شمار فراورده‌هایی که طراحی پالایشگاه را جهت می‌دهند نسبتا کم است. فرایندهای اصلی پالایش را با توجه به فراورده‌هایی که تولیدشان زیاد است مانند بنزین ، سوخت جت ، سوخت دیزل طراحی می‌کنند. بعضی از اجزای نفت خام را همان‌گونه که هستند (یعنی فراورده ها تقطیر مستقیم) بفروش می‌رسانند و یا اینکه عملیات پالایش بعدی را بر روی آنها انجام می‌دهند تا فراورده‌های با ارزشتری بدست آورند.

 

منابع خوراک پالایشگاه

مواد خام پایه پالایشگاهها نفت خام است. اگر چه در بعضی موارد از نفت‌های سنتزی حاصل از سایر منابع (جیلسوتیت، ماسه‌های قیری ، غیره) نیز استفاده می‌شود.

 

فرایندهای پالایش در پالایشگاه

 

تقطیر نفت خام

دستگاه‌های تقطیر نفت خام ، نخستین واحدهای فراورش (پالایش) عمده در پالایشگاه هستند. تفکیک نفت خام در دو مرحله صورت می‌گیرد، اول تفکیک جزء به جزء همه نفت خام در فشار اتمسفر و سپس ارسال باقیمانده دیر جوش این مرحله به دستگاه تفکیک دیگری که تحت خلاء شدید عمل می‌کند. بنابراین ، نفت خام پس از حرارت در کوره در برج تقطیر اتمسفری به فراورده‌های زیر تفکیک می‌شود:
گازهای سوختی ( که عمدتا شامل متان و اتان است ) ، گازهای سبکتر (شامل پروپان ، بوتان و همچنین متان و اتان است) ، نفتهای سبک تثبیت نشده ، نفتهای سنگین ، نفت سفید ، نفت گاز اتمسفری و باقیمانده خام برج تقطیر اتمسفری (ARC). در برج تقطیر در خلاء نیز باقیمانده برج تقطیر اتمسفری به جریان نفت گاز خلاء و باقیمانده برج تقطیر در خلاء (VRC ) تفکیک می‌شود. نفت گاز اتمسفری و نفت گاز خلاء را غالبا برای تولید بنزین ، سوخت هواپیما و سوخت دیزل به واحد هیدروکراکینگ یا کراکینگ کاتالیزی می‌فرستند.
باقیمانده برج خلاء را نیز می‌توان در واحدهای گرانروی شکن ، کمک‌سازی و یا آسفالت‌زدایی برای تولید نفت کوره سنیگن و یا خوراک واحد کراکینگ و یا مواد خام روغن روان‌سازی پالایش کرد. باقیمانده نفت خامهای آسفالتی را می‌توان برای تولید آسفالت جاده سازی و یا پشت بام ، مورد عملیات یا پالایش دیگری قرار داد.

فرایندهای کک سازی و گرمایی

باقیمانده خام برج تقطیر در خلاء ( VRC ) در واحد کک سازی به کمک گرما شکسته می‌شود و در نتیجه گاز تر، بنزین واحد کک سازی ، نفت گاز واحد کک سازی و کک تولید می‌شود. در واقع ، در کک بدست آمده مواد فرار و یا با نقطه جوش بالا وجود دارد. برای حذف اغلب مواد فرار از کک نفتی ، باید آن را در دمای 2000 تا 2300 درجه فارنهایت تکلیس کرد. موارد استفاده اصلی از کک نفتی عبارتند از:
سوخت انواع کوره‌ها ، ساخت آند ها برای کاهش سلول الکترولیتی آلومین ، استفاده مستقیم از آن به عنوان منبع کربن شیمیایی برای تولید فسفر عنصری ، کلسیم کاربید و سیلیسیم کاربید ، ساخت الکترود برای بکارگیری در کوره الکتریکی تولید فسفر عنصری ، تیتان دی اکسید ، کلسیم کاریبد و سیلیسیم کاربید ، تولید گرافیت.

کراکینگ و هیدروکراکینگ کاتالیزی

نفت گاز حاصل از واحدهای تقطیر اتمسفری و تقطیر در خلاء و کک سازی به عنوان خوراک واحدهای کراکینگ کاتالیزوری و یا هیدروکراکینگ بکار می‌رود. این واحدها مولکولهای سنگین را شکسته و آنها را به مواد باارزشتری مانند بنزین ، سوخت جت و نفت کوره سبک تبدیل می‌کنند. فراورده های سیر نشده واحد کراکینگ ، نخست سیر می‌شوند و سپس در واحد تبدیل و یا واحد پالایش با هیدروژن ، کیفیت بهتری پیدا می‌کنند. فراورده های واحد هیدروکراکینگ ، سیر شده هستند.

رفرمینگ (تبدیل) کاتالیزی و همپارش

نیاز اتومبیلهای امروزی به بنزینهای با عدد اکتان بالا ، محرکی برای استفاده رفرمینگ کاتالیزی شد. در رفرمینگ کاتالیزی ، تغییر در نقطه جوش ماده‌ای که از این واحد می‌گذرد، نسبتا کم است، زیرا مولکولهای هیدروکربن ، شکسته نمی‌شوند، بلکه ساختارهای آنها بازآرایی می‌شوند تا آروماتیکهای با عدد اکتان بالا تولید شوند. منابع خوراک واحد رفرمینگ کاتالیزی عبارتند از:
بنزینهای سنگن تقطیر مستقیم (HSR ) و نفت سنگین حاصل از واحدهای برج تقطیر نفت خام ، کک سازی و کراکینگ. فراوده های حاصل تبدیل کاتالیزی برای فروش به عنوان بنزین معمولی و بنزین سوپر با هم مخلوط می‌شوند.
عدد اکتان نفتهای سبک ( LSR ) را می‌توان با استفاده از فرایند همپارش که طی آن پارافینهای نرمال (راست زنجیر) به همپارهایشان تبدیل می‌شوند، بهبود بخشید.

بازیابی بخار (واحد صنعتی گاز)

جریانهای گاز تر حاصل از واحد تقطیر نفت خام ، کک سازی و واحدهای کراکینگ در بخش بازیابی بخار ، به گاز سوختی ، گاز نفتی مایع ( LPG ) ، هیدروکربنهای سیر نشده (پروپیلن، انواع بوتیلن و پنتن )، نرمال بوتان و ایزوبوتان تفکیک می‌شوند. گاز سوختی در کوره‌های پالایشگاه سوزانده می‌شود و n-بوتان با بنزین و یا LPG مخلوط می‌شود. هیدروکربنهای سیر نشده و ایزوبوتان بمنظور فراورش ، به واحدهای آلکیل دار شدن فرستاده می‌شوند.

آلکیل دار کردن

افزایش یک گروه آلکیل به هر ترکیب ، یک واکنش آلکیل دار کردن است. ولی در پالایش نفت ، واژه آلکیل دار کردن در مورد واکش اولفین های دارای وزن مولکولی پایین با یک ایزوپارافین ، به منظور تشکیل ایزوپارافینهای دارای وزن مولکولی بالاتر ، بکار می رود. نیاز به سوختهای هواپیمایی با عدد اکتان بالا انگیزه خوبی برای توسعه فرایند آلکیل دار کردن بمنظور تولید بنزین‌های ایزوپارافینی با عدد اکتان بالا بود.
اگر چه آلکیل دار کردن در فشار و دمای بالا ، بدون نیاز به کاتالیزگر مسیر است، ولی تنها فرایندهایی از اهمیت اقتصادی برخورد دارند که در دمای پایین و در مجاورت سولفوریک اسید یا هیدروفلوئوریک اسید انجام می شود. با انتخاب مناسب شرایط عملیاتی ، بیشتر فراورده‌ها در گستره جوش بنزین با اعداد اکتان موتوری 88 تا 94 و اعداد اکتان پژوهشی بین 94 تا 99 قرار می‌گیرد.

اختلاط فراورده ها

هدف از اختلاف فراورده‌ها ، تخصیص اجزای اختلاطی فراهم برای دستیابی به شرایط و مشخصات فراوده مورد تقاضا با کمترین هزینه و تولید فراورده‌های فزاینده‌ای است که سود کلی پالایشگاه را بیشینه کند. فراورده‌های عمده پالایشگاهی که از طریق اختلاط بدست می‌آیند عبارتند از:
بنزین ، سوخت جت ، نفت کوره و سوخت دیزل که از مخلوط میان تقطیرهای واحد تقطیر نفت خام ، کک سازی و واحدهای کراکینگ بدست می‌آیند. در برخی از پالایشگاهها ، نفت گاز خلاء سنگین و باقیمانده خام نفتهای خام نفتنی و یا پارافینی را برای تولید روغن‌های روانسازی فراورش (پالایش) می‌کنند. پس از حذف آسفالتها در واحد آسفالت زدایی با پروپان ، باقیمانده خام تقطیر در خلاء و نفت گاز خلاء ، بمنظور تولید مواد پایه روغن‌های روانساز ، در معرض یک رشته عملیات محدود قرار می‌گیرند.
نفت گازهای خلاء و منابع خام آسفالت زدایی شده را نخست بمنظور حذف ترکیبات آروماتیکی ، با حلال استخراج می‌کنند و سپس بمنظور بهبود نقطه ریزش ، موم (واکس) زدایی می‌نمایند. بعد از این مرحله ، این مواد را بخاطر بهبود رنگ و پایداری ، با خاک رسهای خاص عمل آوری کرده یا در معرض عمل آوری جدی با هیدروژن قرار می‌دهند و سپس آنها را برای تولید روغنهای روانساز مخلوط می‌کنند.

فرایندهای پشتیبانی

تعدادی از فرایندها در پالایشگاهها مستقیما در تولید سوختهای هیدروکربنی شرکت ندارند، بلکه نقش پشتیبانی ایفا می‌کنند. این فرایندها عبارتند از:

·         واحد هیدروژن بمنظور تولید هیدروژن برای واحدهای هیدروکراکینگ و عمل‌آوری با هیدروژن.

·         واحد فراوری گاز که هیدروربنهای زود جوش را جدا می‌سازد.

·         واحد عمل آوری گاز اسیدی که هیدروژن سولفید و یا سایر گازهای اسیدی را از جریان گاز هیدروکربنی جدا می‌کند.

·         واحد بازیافت گوگرد

·         سیستمهای عمل‌آوری مایع خروجی (فاضلاب پالایشگاهها)

·         کنترل آلودگی ناشی از گازهای احتراق و بخارهای هیدروکربنی خروجی از دستگاههای فرایندی و مخازن ذخیره مواد

·          

رده بندی فراورده‌ها در پالایشگاه

در یک پالایشگاه ، اغلب سه نوع فراورده تولید می‌گردد:

·         فراورده‌های نهائی که مستقیما قابل عرضه به بازار می‌باشد (بنزین- نفت گاز )

·         فراورده‌های نیمه نهائی که باید مجددا عملیاتی بر روی آنها انجام گیرد (برش هائی که بهینه روغن های معدنی بکار می‌روند)

·         فراورده‌های حد واسط ، شامل ترکیباتی می‌گردد که بعنوان مواد اولیه در صنعت پتروشیمی بکار برده می‌شوند.

و بطور کلی فراورده های حاصل از پالایشگاهها عبارتند از:

·         گازها ، شامل هیدروژن و هیدروکربورهای گازی شکل (گازهای صنعتی و پتروشیمیایی) و گازهای مایع شده ( L.P.G ) مثل بوتان و پروپان‌های تجارتی جهت مصارف خانگی و صنعتی

·         کربوران‌ها جهت موتورهای اتومبیل و هواپیما و موتورهای دیزل

·         اسانس‌های مخصوص و حلال‌ها ، بعنوان پاک‌کننده لکه‌ها ، حلال در نقاشی ، حلال در صنعت

·         کروزن یا نفت لامپا برای روشنایی و یا ایجاد حرارت

·         مازوت خانگی ، ماده قابل احتراق برای تاسیسات حرارتی خانگ یا صنعتی با قدرت کم

·         روغن ها ، روغن های سبک جهت چرب‌کردن دستگاههای مکانیکی کوچک (چرخ خیاطی) ، روغن‌های سنگین جهت ساخت روغن موتور ، روغن سیلندر مورد استفاده در ماشین‌های بخار

·         پارافین و موم ، جهت محافظت مواد غذائی و عایق الکتریسته   

·         مازوت سنگین ، بعنوان سوخت برای تاسیسات حرارتی با قدرت زیاد مانند نیروگاههای برق و کشتی

·         آسفالت ، بصورت قید جهت استفاده در جاده‌ها یا در ساختمان‌ها و همچنین بمنظور قالب‌گیری و بسته‌بندی

·         کک ، بعنوان سوخت برای صنایع و یا ماده مورد استفاده جهت تهیه الکترودها

 

 

 

ضعف حافظه 

موضوع: عطر منصور پنجشنبه دهم خرداد 1386

نقش گروه خونی در شخصیت انسانها 

موضوع: عطر منصور پنجشنبه ششم اردیبهشت 1386

بسياری از دانشمندان زيست شناسی معتقدند خصلت ، منش ، رفتار، توان و كارايی، خلاقيت و خلق و خوی هر فرد بستگی به نوع گروه خونی وی دارد . در بسياری از كشورهای صنعتی بخصوص ژاپن.

همچنين، برای پست های مديريتی و اجرائی ، هنگام استخدام افراد ، به نقش گروههای خونی توجه ويژه ای دارند.

می خواهيد بدانيد شما دارای چه شخصيتی هستيد!!!؟

۞ New Posts ۞