iN2 - دنیا واسه هر دوتامون قشنگه

امروزه نیز در شهرهاى بزرگ و كوچك برخی آیینها - به عنوان آيينهاى رسمى ماه رمضان – به چشم می خورد؛ که البته این آيينها با غناى آیینى و غير رسمى اين ماه در گذشته نسبت كمى دارد. در گذشته، در نواحى مختلف ايران، خانه‏تكانى رسم پيشوازى مهمی براى رمضان بوده است و به طور تقريبی همه خانواده‏ها به خانه‏تكانى كامل قبل از رمضان(مانند شب عيد نوروز) اهتمام داشته‏اند. اين خانه تكانى شامل منازل، حجره‏ها، كاروانسراها، تيمچه‏ها، بازارها، و نیز شستشوى اسباب و وسايل منزل و كار نيز مى‏شده است.

از سنتهاى رايج ديگر در پيشواز رمضان تدارك‏ و آمادگى‏ خانواده بوده است. تهيه مايحتاج رمضان سنتى بوده كه هنوز هم باقى است. بسيارى از خانواده‏ها، قبل از رمضان و در روز‏هاى آخر شعبان، «نان رمضان» را مى‏پختند و وسايل و تداركات لازم را تهيه مى‏ديدند. نان رمضان نيز البته با نان ساير ايام سال تفاوت داشت و پرمايه‏تر بود. از جمله مراسم بنسبت عمومى ديگر براى رمضان مراسم «رشته برى» بود كه در بیشتر نواحى براى ايران رواج داشت.
سنت مهم و شايسته ديگرى كه در ايران رواج داشت و امروز رگه‏هاى ضعيفى از آن باقى است مراسم «آشتى‏كنان» بود. هر سال، در آستانه رمضان، بزرگان هر منطقه به سراغ خانواده‏ها و زن و شوهرها و كسانى می رفتند كه با هم كدورتى داشتند و آنها را براى ورود به رمضان آشتى مى‏دادند و اعتقاد داشتند كسانى كه با داشتن كدورت از يكديگر به رمضان وارد شوند طاعات مقبولى نخواهند داشت.
رسم و سنت مهم ديگر، كه به نوعى تكمله سنت نيک «آشتى‏كنان» بود، آيين «كلوخ‏اندازن» بود. اين آيين در بخشهايى از جنوب و نواحى مركزى ايران مورد استقبال فراوان بود؛ و بر اين اساس استوار بود كه روز قبل از شروع ماه يا دو روز مانده به شروع ماه را بايد به طبيعت رفت و به شادى و نشاط پرداخت و با خوردن غذاهای دوست‏داشتنى چشم را سير كرد تا در ماه رمضان بر ماديات و تنعمات هوس نورزد.
یکی از اعتقادات مردم قدیم آن بود که تا چند لحظه بعد از پايان وقت سحر مى‏توان آب خورد، چون آب لطيفتر از غذاست؛ و تا كمى بعد از آب مى‏توان دخانيات نيز استعمال كرد، چون دود از آب هم لطيفتر است؛ و به اين سنت «آب و قليان» مى‏گفتند.
از سنتهاى ويژه عزاى مولاى متقيان در ماه رمضان نخست بلند كردن تابوتى بزرگ به نام «نخل» یا «نخل عزا» يا «نخل على» است كه در نواحى مركزى ايران مثل يزد و كرمان و اصفهان و كاشان رواج بيشترى دارد و بعدها در مناسبتهاى مذهبى ديگر مثل عاشورا نيز اجرا شد. در گذشته، شب بيست و هفتم رمضان «شب ابن‏ملجم» خوانده مى‏شد و توأم با سرور و شادى بود. آيين ديگر ويژه اين شب «كوله مرجان» بود كه در اکثر نواحى ايران با اسمهاى مختلف رواج داشت. در این مراسم، مجسمه‏اى پارچه‏اى از ابن ملجم درست مى‏كردند و به جاى سر آن سر الاغ مى‏گذاشتند و اين مجسمه را به صورت معكوس روى الاغى سوار می كردند و در شهر مى‏چرخاندند و، با لعنت بر وى و گاه چوب زدن به آن، به شادى مرگ ابن ملجم مى‏پرداختند؛ و سر آخر نيز مجسمه را آتش مى‏زدند.